Venera (Zuhra)
Oʻlchami boʻyicha Yerning deyarli egizagi, lekin haqiqiy oʻchoq: zich karbonat angidrid havosi va sulfat kislota bulutlari ostida sirtda 464 °C.
3D atlasda ochish →Bu nima?
Venera (Zuhra) Quyoshdan ikkinchi sayyora va Yerga boshqa barcha sayyoralardan koʻra yaqinroq keladigan sayyora. Oʻlchami va massasi boʻyicha u Yerning deyarli egizagi: radiusi Yernikining 95 foizi, massasi esa 82 foizi. Ammo uning sirtidagi sharoit Yernikidan butunlay farq qiladi.
Venerani 96,5 foizi karbonat angidriddan iborat qalin atmosfera oʻrab turadi. Sirtda bosim Yerdagi dengiz sathi bosimidan 92 baravar yuqori, bu okeanda 930 metrdan ham chuqurroqda boʻlishga oʻxshaydi. Bu atmosfera issiqlikni shu qadar yaxshi ushlab turadiki, sirt harorati taxminan 464 °C, yaʼni qoʻrgʻoshinni eritadigan darajada. Yuqorida esa sayyorani sulfat kislotadan iborat bulutlar yashirib turadi.
Asosiy raqamlar
| Venera | |
|---|---|
| Oʻrtacha radiusi | 6 051,8 km (Yernikining 0,95 qismi) |
| Massasi | 4,87 × 10²⁴ kg (Yernikining 0,815 qismi) |
| Quyoshdan oʻrtacha uzoqligi | 108,2 mln km (0,723 a.b.) |
| Yili (bir aylanishi) | 224,7 Yer kuni |
| Oʻz oʻqi atrofida bir aylanishi | 243 Yer kuni, teskari yoʻnalishda |
| Sutkasi (quyosh chiqishidan keyingi chiqishigacha) | 116,75 Yer kuni |
| Sirt harorati | taxminan 464 °C |
| Sirtdagi bosim | 92 bar |
| Atmosferasi | 96,5 % CO₂, 3,5 % N₂ |
| Yoʻldoshlari | yoʻq |
Buni qayerdan bilamiz?
Bulutlar sirtni oddiy teleskoplardan yashiradi, shuning uchun bilganlarimizning koʻpi kosmik apparatlardan olingan. Sovet “Venera” dasturi 1961–1984-yillarda zondlar yuborgan, ulardan oʻntasi sirtga yetib borgan. Ular issiqlik va bosimni bevosita oʻlchagan. Hech biri uzoq yashamagan: eng qisqasi 23 daqiqa, eng uzogʻi taxminan ikki soat ishlab, keyin ogʻir sharoitda ishdan chiqqan.
Radar bulutlarni yorib oʻta oladi. NASAning Magellan apparati 1994-yilda missiyasi tugaguncha orbitadan turib sirtning radar xaritasini tuzgan. Bu xaritalarda vodiylar va minglab vulqonlar sochilgan baland togʻlar koʻrinadi.
Ajoyib, lekin rost
- Venerada sutka yildan uzun. Oʻz oʻqi atrofida bir aylanishi 243 Yer kuni, Quyosh atrofida bir aylanishi esa atigi 224,7 kun davom etadi.
- Venera Yer va boshqa koʻpchilik sayyoralarga nisbatan teskari aylanadi. Uning sirtidan qaraganda Quyosh gʻarbdan chiqib, sharqqa botgan boʻlardi, bir quyosh chiqishidan keyingisigacha esa 116,75 Yer kuni oʻtadi.
- Venera Quyoshga eng yaqin sayyora emas, lekin eng issigʻi. Quyoshga yaqinroq Merkuriyning oʻrtacha harorati 167 °C, Veneraniki esa 464 °C, chunki uning karbonat angidrid havosi kuchli issiqxona vazifasini bajaradi.
- Bulutlari oʻziga tushgan quyosh nurining taxminan toʻrtdan uch qismini qaytaradi (Bond albedosi 0,77). Shuning uchun Venera osmonimizda Quyosh va Oydan keyin uchinchi eng yorqin jism.
- Hech bir sayyora Yerga Veneradek yaqin kelmaydi: eng yaqin paytda u 38,2 mln km uzoqlikda boʻladi.
- Veneraning yoʻldoshi yoʻq va Yerdan farqli ravishda global magnit maydoni ham yoʻq.
Atlasda qayerda?
Venera havolasi sizni uning bugungi sana uchun hisoblangan joyiga olib boradi; u Quyoshdan ikkinchi orbitada joylashgan. Uni deyarli egizagi Yer va Merkuriy bilan solishtiring, Quyosh tizimidagi oʻrnini ham koʻring.